Thị trường cà phê Trung Quốc và cái nhìn tổng quan

Việc gia tăng sản lượng tiêu thụ và sản xuất cà phê của thị trường Trung Quốc có ảnh hưởng rất lớn đến thị trường cà phê Việt và thế giới. Người ta ước tính rằng Trung Quốc hiện sản xuất nhiều cà phê hơn Kenya và Tanzania cộng lại, và tiêu thụ nhiều hơn Úc.

Tổng quan thực trạng tiêu thụ cà phê ở Trung Quốc

Có thể lấy được con số ước tính dựa trên số liệu sản xuất, xuất khẩu và nhập khẩu đang có sẵn. Các kết quả của phân tích cho thấy tiêu thụ cà phê ở Trung Quốc khoảng 1,9 triệu bao (1 bao = 60 kg) trong niên vụ 2013/14, và tăng trưởng khoảng 16%/năm trong 10 năm qua.

Với mức tiêu thụ này Trung Quốc trở thành quốc gia tiêu thụ cà phê đứng thứ 17 trên thế giới. Hơn nữa, tỷ lệ tiêu thụ bình quân đầu người được cho là cao hơn đáng kể ở các khu vực đô thị, ước tính khoảng 2 kg ở Hồng Kông, so với 4,9kg ở Liên minh châu Âu hoặc 4,4kg ở Mỹ.

Mặc dù tiêu thụ cà phê tăng trưởng ấn tượng nhưng Trung Quốc vẫn là một quốc gia uống trà (chè) với doanh số bán lẻ của trà lớn gần gấp 10 lần cà phê. Tuy nhiên, trong ngành kinh doanh dịch vụ ăn uống, cà phê chiếm thị phần lớn, lên đến 44% trong năm dương lịch 2013. Ngành kinh doanh dịch vụ ăn uống vẫn còn khiêm tốn, nhưng nó phản ánh sở thích thưởng thức cà phê đang gia tăng trong ngành kinh doanh ăn uống bên ngoài (nhà). Hơn nữa, chuỗi quán cà phê phát triển nhanh chóng cho thấy tiềm năng tăng trưởng hơn nữa trong tương lai.

Thực trạng nhập khẩu cà phê ở Trung Quốc

Tổng lượng nhập khẩu cà phê của Trung Quốc trong niên vụ 2013/14 là 1,4 triệu bao, so với 418.000 bao trong niên vụ 2004/05. Nhập khẩu cà phê trong thời gian qua đã gia tăng đáng kể, với mức tăng trung bình hàng năm là 15% trong mười năm qua.

Nhập khẩu chủ yếu là cà phê nhân, đây là loại cà phê chưa qua chế biến, chiếm trung bình 69% trong vòng 5 năm qua. Xét về nguồn gốc, quốc gia cung cấp cà phê lớn nhất cho Trung Quốc là Việt Nam, chiếm gần một nửa tổng lượng nhập khẩu từ niên vụ 2009/10 đến 2013/14. Hơn 80% lượng nhập khẩu chỉ đến từ 5 quốc gia (bao gồm cả tái xuất khẩu từ Mỹ). Tuy nhiên, điều đáng chú ý là nhập khẩu từ Colombia và Trung Mỹ đã và đang tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, ở mức trên 25% mỗi năm kể từ niên vụ 2009/10, và hiện nay chiếm khoảng 5% tổng số.

Tình hình sản xuất cà phê ở Trung Quốc

Sản xuất cà phê ở Trung Quốc đã tăng trưởng nhanh chóng trong 20 năm qua. Theo số liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO), sản lượng trong niên vụ 2013/14 đạt 1,9 triệu bao, và tăng gần gấp đôi mỗi 5 năm. Điều này đã đưa Trung Quốc trở thành quốc gia trồng cà phê lớn thứ 14 trên thế giới, đứng trước Costa Rica nhưng sau Nicaragua, so với vị trí thứ 30 trên thế giới của mình 10 năm về trước với mức 361.000 bao.

Có một số tranh cãi về chất lượng hiện tại của cà phê trồng ở Trung Quốc. Nó thường được coi là không đạt tiêu chuẩn cà phê đặc biệt, nhưng vẫn đạt chuẩn rất cao để hoàn toàn tiêu dùng trong nước. Hầu hết sản lượng Arabica là chủng Catimor được chế biến theo phương pháp chế biến ướt, mặc dù người trồng gần đây đã chuyển sang các chủng khác như Typica và Bourbon có thể mang lại lợi nhuận cao hơn.

Triển vọng trên thị trường cà phê Trung Quốc

Không có gì ngạc nhiên khi ngành cà phê ở Trung Quốc tạo ra sự quan tâm đáng kể bởi sự tăng trưởng khác thường trong cả sản xuất và tiêu thụ có khả năng làm thay đổi bình diện thị trường cà phê theo cách không thể đoán trước. Dựa trên số liệu thống kê chính thức của chính phủ và số liệu được suy ra, sản lượng sản xuất ước tính chỉ hơn 1,9 triệu bao và sản lượng tiêu thụ ở mức dưới 1,9 triệu, cả sản xuất lẫn tiêu thụ tăng trưởng ở mức hai con số. Tuy nhiên, nên lưu ý rằng những ước tính này là cao hơn đáng kể so với các nguồn khác nằm trong khoảng 1,1-1,5 triệu bao. Điều này có thể được giải thích do tăng tiêu thụ cà phê được sản xuất trong nước, nhưng cho thấy rằng tất cả các số liệu cần được xử lý một cách cẩn thận.